Güvenlik
Bebek oyuncağı güvenliği: almadan, açınca ve evde 10 kontrol
Bebek oyuncağı güvenliği için 10 kontrol: CE ve yaş etiketi, küçük parça, balon, mıknatıs, düğme pil, ses, ip, ikinci el; TR, ABD, İngiltere kaynaklı.
Yazar: Hazal Haznedar, Hemşire · Yayıncı: Bebek Rotası · Son güncelleme:

Bebek oyuncağını vermeden önce on şeye bakın: etiket (CE, yaş uyarısı, Türkçe talimat), küçük parça, balon, mıknatıs, düğme pil, ses, ip ve kordon, yıkanabilirlik, ikinci el ya da hediye kökeni ve geri çağırma kaydı. Bu yazı oyuncak listesi vermiyor; her kontrolü Türkiye mevzuatı (Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği), ABD kurumları (CPSC, AAP) ve İngiltere’nin sağlık servisi (NHS) ayrı ayrı ne diyor diye yan yana koyuyor. Oyuncaktan ne beklenmesi gerektiğini ise yaşa göre oyun bölümünde CDC, NHS ve AAP sayfalarından topladık.
Kısa cevap: 10 kontrol, hangi sırayla?
Kontrollerin bir kısmını oyuncağı satın almadan, bir kısmını paketi açınca, bir kısmını da evde yaparsınız. Aşağıdaki sıralama editoryal bir düzenlemedir (Editoryal öneri); kaynaklar bu sırayı vermiyor, yalnızca her kontrolün dayanağını veriyor.
| Ne zaman? | Kontroller | Neden bu aşamada? |
|---|---|---|
| Satın almadan önce (mağaza ya da internet) | 1 etiket, 9 kaynak (ikinci el, hediye, tezgâh), 10 geri çağırma kaydı; mümkünse 6 ses | Etiket ve geçmiş bilgisi, paketi açmadan okunabilir; yönetmelik yaş gibi karar belirleyen uyarıların satın almadan önce görünür olmasını istiyor. AAP sesi satın almadan önce dinlemeyi öneriyor. |
| Paketi açınca | 2 küçük parça, 3 balon, 4 mıknatıs, 5 düğme pil, 7 ip ve kordon; satın almadan dinleyemediyseniz 6 ses | Elinize alıp çekebileceğiniz, çalıştırıp dinleyebileceğiniz kontroller bunlar. |
| Evde, kullanım boyunca | 8 yıkama ve hijyen; 7’nin asılı oyuncak kısmı (bebek yükselince) | Temizlik her kullanımla, asılı oyuncağın kalkma zamanı bebeğin gelişimiyle ilgili. |
Hiçbir kontrol tek başına “bu oyuncak güvenli” demek için yeterli değil; sitemiz de hiçbir ürüne bu ifadeyi kullanmaz. Amaç, bilmeden riskli bir oyuncakla karşılaşma ihtimalini azaltmak. Bu yazıdaki ABD kaynakları (CPSC, AAP) ve İngiltere kaynağı (NHS) Türkiye mevzuatı değildir; yazıda her kural hangi ülkeye ait olduğunu belirten bir etiketle (TR, ABD, İngiltere) geliyor.
Kontrol 1: Etiket (CE, yaş uyarısı, Türkçe talimat)
- TR: Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği, 14 yaşın altındaki çocukların oyunda kullandığı ürünleri kapsıyor (madde 2). Piyasada bulundurulan oyuncaklar CE işareti taşımak zorunda (madde 17). Kullanma talimatı ve güvenlik bilgileri Türkçe olmalı (madde 5 ve 12). İmalatçının adı (ya da tescilli ticari adı veya markası) ve ulaşılabilir adresi oyuncağın üzerinde, bu mümkün değilse ambalajda ya da birlikte verilen belgede yer almalı (madde 5). Yaş gibi satın alma kararını belirleyen uyarılar ambalajda olmalı; internetten alışverişte de satın almadan önce açıkça görünür olmalı (madde 12).
- TR, 36 ay uyarısı: Ek-5’e göre 36 aydan küçük çocuklar için tehlikeli olabilecek oyuncaklar “36 aydan küçük çocuklar için değildir” ya da “üç yaşından küçük çocuklar için uygun değildir” gibi bir uyarı ya da 0-3 yazılı, üstü çizili yüz grafiğini taşımalı. Uyarı, bu önlemi gerektiren özel tehlikeyi anlatan kısa bir açıklamayla birlikte verilir; açıklama kullanım talimatında da yer alabilir.
- TR, Ticaret Bakanlığı: Tüketicilere CE işaretli ürünü tercih etmelerini, çocuğun yaş ve becerisine göre ürün seçmelerini, yaş sınıflandırması uyarılarına dikkat etmelerini ve etiketteki güvenlik uyarıları ile kurulum talimatını okumalarını söylüyor (sayfa tarihi 3 Mart 2023).
- ABD (CPSC): Üç yaşından küçük çocuk için boğulma tehlikesi olan oyuncakta yaş etiketi bulunmalı.
- ABD (AAP): Uyarı etiketlerinin oyuncağın nasıl kullanılacağı ve hangi yaş için güvenli olduğu bilgisini verdiğini belirtiyor.
- İngiltere (NHS): British Standard kitemark, aslan işareti (lion mark) ya da CE işareti arayın; “Not suitable for children under 36 months” (36 aydan küçükler için uygun değil) yazan oyuncağı üç yaşın altındaki çocuğa vermeyin.
Okumamız (Editoryal öneri): CE işaretini imalatçı koyar (Yönetmelik madde 5); işaret yasal bir şarttır ama bizim sayfalarımızda “güvenli” ya da “onaylı” anlamına gelmez. “Üç yaşından küçük çocuklar için uygun değildir” uyarısı da “üç yaşından sonra sorunsuz” demek değildir; oyuncağın bu yaş grubu için tasarlanmadığını söyler. Yönetmelik metni belirli bir standart numarası vermiyor; biz de numara vermiyoruz. Etikette Türkçe uyarı ya da yaş bilgisi yoksa ya da imalatçı bilgisi oyuncakta, ambalajda veya belgede hiç görünmüyorsa satıcıdan bilgi isteyin; alamazsanız başka oyuncak seçin. Etiketi eksik bir oyuncağı geri çağırma kaydıyla eşleştirmek de zorlaşır; o kontrol için geri çağırma rehberimize bakın.
Kontrol 2: Küçük parça ve yutma boyutu
- TR: Ek-2’ye göre açıkça 36 aydan küçük çocuklara yönelik oyuncaklar, bunların bileşenleri ve ayrılabilir parçaları, yutulmasını ya da nefesle içeri çekilmesini önleyecek boyutta olmalı; aynı hüküm ağza alınması amaçlanan diğer oyuncaklar için de geçerli. Yönetmeliğin okuduğumuz metninde bu boyut için bir ölçü (silindir ya da santimetre) yok.
- TR, Ticaret Bakanlığı: Keskin kenarlı, küçük parçalı ve parmakların sıkışabileceği mekanizması olan oyuncaklara dikkat edilmesini söylüyor.
- ABD (CPSC): Küçük parça, test silindirine bütünüyle sığan her nesnedir; üç yaşından küçük çocuklara yönelik ürünlerde küçük parça yasaktır. Silindirin ölçüsü CPSC’nin iş rehberi sayfasında yazmıyor, ABD yönetmeliğinde tanımlı; biz ölçü vermiyoruz. CPSC’nin satıcı rehberi, 0-3 yaşa yönelik ürünlerde çapı 1,75 inç (yaklaşık 4,45 cm) ve daha küçük topların, gözü ya da burnu sağlam tutturulmamış bebek ve peluş oyuncakların satılmaması (imha edilmesi) gerektiğini söylüyor.
- ABD (AAP): Oyuncağın ve parçalarının çocuğun ağzından büyük olmasını, küçük ya da ayrılabilir parçalı oyuncaklardan kaçınılmasını söylüyor.
- İngiltere (NHS): Oyuncakta keskin kenar ve çocuğun yutabileceği küçük parça olup olmadığına bakılmasını söylüyor; ölçü vermiyor.
Pratik kontrol (Editoryal öneri): paketi açtığınızda oyuncağın her parçasını çekin, bükün, çevirin. Göz, burun, düğme, aplike, tekerlek ve mıknatıs gibi sonradan takılmış her parça kopabilir; kopan parça küçük parçaya dönüşür. Kopan ya da gevşeyen bir şey bulursanız oyuncağı iade edin. AAP’nin “ağzından büyük” ölçütünü ev için basit bir kural olarak kullanabilirsiniz: parça bebeğin ağzına bütünüyle sığıyorsa o oyuncak bu yaş için uygun değildir. CPSC satıcı rehberi, ABD’de 2014-2018 arasında CPSC’ye üç yaşından küçük 12 çocuğun balon (3), küçük top (4) ve oyun ya da oyuncak parçaları (5) nedeniyle boğularak, nefesle çekerek ya da yutarak öldüğünün bildirildiğini yazıyor. Bu yüzden bu iki kontrol (küçük parça ve balon) atlanmamalı.
Kontrol 3: Balon
- ABD (AAP ve CPSC): AAP, balonların sekiz yaşına kadar çocuklar için boğulma riski taşıdığını yazıyor; CPSC sönük balonların sekiz yaşın altındaki çocuklardan uzak tutulmasını söylüyor. CPSC satıcı rehberi, sekiz yaşından küçük çocuklar için üretilen balonlarda uyarı etiketi bulunmasını istiyor ve balonların üç yaşın altı için etiketlenmemesini ya da reklam edilmemesini söylüyor.
- TR: Okuduğumuz yönetmelik ve eklerinde (madde metni, Ek-2 ve Ek-5) balona özgü bir hüküm göremedik; bu, Türkiye’de böyle bir kural olmadığı anlamına gelmez, yalnızca doğrulayamadık.
- İngiltere (NHS): Bu sayfada balonla ilgili bir ifade bulamadık.
Okumamız (Editoryal öneri): doğum günü, ziyaret ve fotoğraf çekimi gibi anlarda bebeğin erişebileceği yerde balon bırakmayın; patlamış parçaları hemen toplayın. Biz bu yaş grubu için balonu oyun listesine koymuyoruz.
Kontrol 4 ve 5: Mıknatıs, düğme pil ve pil bölmesi
Bu iki konunun ayrıntısı ev güvenliği rehberimizde var; burada yalnızca oyuncakta bakılacak noktaları veriyoruz.
- ABD, mıknatıs: AAP, bebek ve küçük çocuk oyuncağı seçiminde yüksek güçlü mıknatıslı oyuncaktan kaçınmayı söylüyor. CPSC satıcı rehberi, tehlikeli mıknatısı küçük (test silindirine sığan) ve akı indeksi (flux index) 50 ve üzeri olan mıknatıs diye tanımlıyor; birden çok mıknatıs yutulursa öldürücü olabilir. Gevşek ya da eksik mıknatıslı parçası olan oyuncağın satılmaması gerektiğini yazıyor.
- ABD, düğme pil: AAP, düğme pilli oyuncaktan kaçınmayı, küçük pilli (düğme ya da lityum para pil) oyuncak alırken dikkatli olmayı söylüyor; CPSC, düğme ya da para pilli oyuncaklarda pil bölmesinin yalnızca tornavida, bozuk para ya da başka bir aletle açılabilmesini şart koşuyor.
- İngiltere (NHS): Oyuncakların pil bölmelerinin vidayla sağlam şekilde sabitlenmiş olmasını, düğme pilin çocuktan uzak tutulmasını söylüyor. Yutulduğundan şüphelenilirse A&E’ye (acil servis) gidilmesini ya da 999’un aranmasını istiyor; bu numara Birleşik Krallık’a aittir.
- TR: Okuduğumuz yönetmelik metninde ve eklerinde mıknatıs ya da düğme pil için ayrı bir hüküm göremedik; doğrulayamadık. Türkiye’de genel acil çağrı numarası 112 (İçişleri Bakanlığı).
Pratik sonuç (Editoryal öneri): pil bölmesi vidasızsa ya da aletsiz, parmakla açılıyorsa o oyuncağı almayın; pilsiz bir oyuncak bu kontrolü baştan geçersiz kılar. Yutulma şüphesi bir “bekleyip görme” durumu olarak anlatılmaz: AAP ve CPSC hemen tıbbi yardım istiyor.
Kontrol 6: Ses
- TR: Ek-2’ye göre ses yayan oyuncaklar, darbeli ve sürekli sesin en yüksek değerleri açısından çocuklarda işitme bozukluğuna neden olmayacak biçimde tasarlanmalı. Metinde desibel sınırı yok.
- ABD (AAP): Bebek ve yürümeye başlayan çocuk için tasarlanan oyuncakların işitmeye zarar verecek kadar gürültülü olabildiğini yazıyor. Satın almadan önce sesi dinlemeyi, çok yüksekse başka oyuncak seçmeyi öneriyor; hoparlörün üstüne bant yapıştırmak ya da pili çıkarmak oyuncağı sessizleştirmenin yolları. AAP sayfasında oyuncak için desibel sınırı yok; aynı sayfadaki 75 dB değeri kulaklıklar içindir.
- İngiltere (NHS): Bu sayfada ses ya da işitme için oyuncağa özgü bir ifade bulamadık.
Pratik kontrol (Editoryal öneri): AAP satın almadan önce dinlemeyi öneriyor; mümkünse mağazada ya da paketi açar açmaz oyuncağı bebeğin başına yakın tutacağınız mesafede çalıştırın. Size yüksek geliyorsa AAP’nin önerisi doğrultusunda başka bir oyuncağa geçin. Oyuncaktan asıl beklentinin ses olmadığını görmek için yaşa göre oyun bölümüne bakın.
Kontrol 7: İp, kordon ve asılı oyuncak
- TR: Ek-2, oyuncaklardaki erişilebilir kenar, çıkıntı, kordon ve kabloların fiziksel yaralanma riskini mümkün olduğunca azaltacak biçimde tasarlanmasını, oyuncak ve parçalarının boyuna dolanma sonucu boğulma riski taşımamasını istiyor. Ek-5’e göre ip, kordon, lastik ya da kayışla beşiğe, bebek karyolasına ya da bebek arabasına asılan oyuncağın ambalajında ve oyuncağın üzerinde kalıcı olarak şu uyarı yer almalı: “Birbirine dolaşmadan kaynaklanan muhtemel yaralanmanın engellenmesi için, çocuk emekleme pozisyonunda elleri ve dizleri üzerinde kalmaya başladığında bu oyuncağı ortamdan uzaklaştırın.”
- ABD (AAP): Gevşek kurdele ve iplerin çıkarılmasını söylüyor; beşik üstüne asılan oyuncağın bebeğin erişemeyeceği yerde durmasını ve bebek ilk kez eller ve dizler üzerinde yükselmeye başladığında ya da 5 aylık olduğunda, hangisi önce gelirse, çıkarılmasını istiyor.
- İngiltere (NHS): Giyinme oyunu için boyna dolanabilecek ya da takılıp düşürebilecek gevşek kordon, ip ve kurdele olmamasını söylüyor; asılı oyuncak için ayrı madde yok.
Okumamız (Editoryal öneri): TR uyarısı ve AAP aynı göstergeyi (eller ve dizler üzerinde durma) kullanıyor; AAP buna 5 ay sınırını da ekliyor. İkisinden hangisi önce gelirse asılı oyuncağı ortamdan kaldırın. Aktivite kemeri gibi asılı parçalı ürünlerin seçimi için Oyun Halısı & Aktivite Minderi sayfasına bakın. Günlük kural (Editoryal öneri): iplerin gevşek ve uzun sarkmasına izin vermeyin, asılı oyuncağı bebeğin çekebileceği yerde bırakmayın. Oyuncağı kıyafete ya da bebek arabasına bağlayan ipler için ayrı bir kaynağımız olmadığından bu konuda öneri vermiyoruz.
Kontrol 8: Yıkama ve hijyen
- TR: Ek-2, oyuncakların enfeksiyon, hastalık ve bulaşma riskini önleyecek biçimde hijyen ve temizlik gereklerini yerine getirmesini istiyor. 36 aydan küçük çocuklar için oyuncağın temizlenebilir olması, kumaş oyuncağın (suya batırılınca hasar görebilecek bir mekanizma içermiyorsa) yıkanabilir olması ve üreticinin talimatına göre temizlendikten sonra da güvenlik gereklerini karşılaması gerekiyor.
- ABD (AAP); CPSC ve İngiltere (NHS): AAP: iyi yapılmış, parçaları ve dikişleri sağlam peluş oyuncağın makinede yıkanabilir olmasını söylüyor. CPSC ve NHS’nin kullandığımız sayfalarında yıkama talimatı bulamadık.
Pratik sonuç (Editoryal öneri): etikette yıkama ya da silme talimatı olup olmadığına bakın; talimatı olmayan kumaş oyuncak, ağza götüren bebek için zor bir seçimdir. Pil bölmesi ve ses modülü olan oyuncağı suya batırmayın; üreticinin talimatı neyse onu uygulayın. Ağza giren oyuncaklardan diş kaşıyıcının temizliği ve seçimi ayrı bir konu: diş çıkarma rehberimiz ve Diş Kaşıyıcı sayfası.
Kontrol 9: İkinci el, hediye ve pazar tezgâhı
- İngiltere (NHS): İkinci el oyuncak ya da pazar tezgâhından alınan oyuncağın standartlara uymayabileceğini ve tehlikeli olabileceğini belirterek dikkatli olunmasını söylüyor; hangi noktalara bakılacağını yazmıyor.
- TR: Yönetmelik, ambalajsız satılan küçük oyuncaklarda uygun uyarıların oyuncağa iliştirilmiş olmasını istiyor (madde 12). Çıkarımımız (Editoryal öneri): tezgâhta açıkta satılan oyuncakta da etiket aranmalı. İkinci el satış için Yönetmelikte ayrı bir hükme rastlamadık.
- ABD (CPSC, AAP): CPSC satıcı rehberi, yukarıdaki küçük parça kurallarına uymayan ve geri çağrılmış oyuncakların satılmamasını, gevşek ya da eksik mıknatıslı oyuncakların satılmamasını söylüyor. Kullandığımız AAP sayfalarında ikinci el için ayrı bir madde bulamadık.
Okumamız (Editoryal öneri): ikinci el ya da hediye oyuncakta etiket, kutu ve talimat genellikle yoktur, bu yüzden 1. kontrol yapılamaz. Etiketi okunmayan, imalatçısı belli olmayan ve parçaları eksik ya da yedek parçayla tamamlanmış oyuncağı bebeğe vermeyin; hangi işareti aradığınızı bilmek için yukarıdaki etiket bölümüne dönün. Hediyeyi veren kişiye yaş uyarısını nazikçe sorabilirsiniz; hediye alışverişi için kararları doğum hediyesi rehberimizde, ikinci el ürünler için genel kontrol listesini ikinci el bebek ürünleri rehberimizde bulabilirsiniz.
Kontrol 10: Geri çağırma ve GÜBİS
AAP geri çağrılan oyuncağın hemen çıkarılmasını, CPSC geri çağrılmış ürünün satılmasının yasa dışı olduğunu söylüyor (ABD kuralı). Türkiye’de Ticaret Bakanlığı’nın Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) ve Avrupa Komisyonu’nun Safety Gate portalı bu kontrolün araçları. Marka ve modeli arayın; kayıt bulamamak ürünün güvenli olduğunu göstermez, yalnızca o sistemde ilan edilmiş bir kayıt olmadığını gösterir. Nasıl arayacağınız, hangi bilgiyi toplayacağınız ve bulduğunuzda ne yapacağınız ayrı bir rehberde: bebek ürünü geri çağırma kontrolü. Burada tekrarlamıyoruz.
Üç ülke, beş kurum: kim ne diyor?
Aşağıdaki tablo yukarıdaki kontrolleri tek yerde topluyor. “Bulamadık” hücreleri, ilgili sayfada ya da metinde böyle bir ifade görmediğimiz anlamına gelir; o ülkede kural olmadığı anlamına gelmez.
| Konu | TR (Yönetmelik, Ticaret Bakanlığı) | ABD (CPSC, AAP) | İngiltere (NHS) |
|---|---|---|---|
| İşaret ve etiket | CE zorunlu (md. 17); Türkçe talimat ve uyarı; imalatçı adı ve adresi (oyuncakta, ambalajda ya da belgede) | CPSC: 3 yaş altı için boğulma riski olan oyuncakta yaş etiketi; AAP: uyarı etiketi yaş bilgisi verir | Kitemark, lion mark ya da CE ara |
| Yaş uyarısı | 36 aydan küçüklere uygun olmayan oyuncakta uyarı ya da 0-3 grafiği (Ek-5) | Yaş etiketi (CPSC) | “Not suitable for under 36 months” yazanı 3 yaş altına verme |
| Küçük parça | 36 aydan küçüklere yönelik oyuncakta yutulmayacak boyut; ölçü metinde yok. Ticaret Bakanlığı: keskin kenar, küçük parça, parmak sıkışması | CPSC: test silindirine sığan parça 3 yaş altı ürünlerde yasak; AAP: parça ağızdan büyük | Keskin kenar ve yutulabilecek küçük parça kontrolü (ölçü yok) |
| Balon | Doğrulayamadık | AAP: 8 yaşa kadar boğulma riski; CPSC: sönük balon 8 yaş altından uzak | Bulamadık |
| Mıknatıs | Doğrulayamadık | AAP ve CPSC: yüksek güçlü mıknatıs yutulursa ciddi risk | Bu sayfada yok; NHS’nin kaza önleme sayfası için ev güvenliği rehberine bakın |
| Düğme pil | Doğrulayamadık | CPSC: pil bölmesi aletle açılır; AAP: dikkat | Bölme vidayla sabit; yutulursa A&E ya da 999 |
| Ses | İşitmeye zarar vermeyecek tasarım (Ek-2); desibel sayısı yok | AAP: oyuncak zarar verecek kadar gürültülü olabilir; sayı yok | Bulamadık |
| İp ve asılı oyuncak | Kordon riski, boyuna dolanma; asılı oyuncakta emekleme uyarısı (Ek-5) | AAP: ip çıkar; asılı oyuncak 5 ay ya da eller-dizler üzerinde kalkınca çıkar | Giyinme oyununda gevşek kordon, ip ve kurdele olmasın; asılı oyuncak için madde yok |
| Hijyen | 36 aydan küçüklere yönelik oyuncak temizlenebilir; kumaş yıkanabilir (Ek-2) | AAP: peluş makinede yıkanabilir olmalı | Bulamadık |
| İkinci el, tezgâh | Ambalajsız küçük oyuncakta uyarı iliştirilmiş olmalı; ikinci el için ayrı hüküm görmedik | CPSC: geri çağrılmış ve mıknatısı gevşek oyuncak satılmaz | İkinci el ve pazar tezgâhında dikkat |
Tablodan çıkan sonuç (Editoryal öneri): Türkiye mevzuatı etiket, yaş uyarısı, yutma boyutu, ses, kordon ve hijyende somut ifadeler içeriyor ama sayısal ölçü vermiyor; ABD kaynakları ölçü ve riskleri daha ayrıntılı yazıyor. İkisi çelişmiyor, farklı ayrıntı düzeyinde konuşuyor. Bu yüzden Türkiye’de yaşayan bir ebeveyn için pratik yol, TR etiket kontrolünü yapıp, ölçü ve risk ayrıntıları için ABD kaynaklarını “ek bilgi” olarak okumaktır. Yönetmelikte kimyasal, alevlenme ve elektrik gereklilikleri de var; bu yazı yalnızca evde gözle kontrol edilebilenlerle sınırlı.
Yaşa göre oyun: oyuncaktan çok ne işe yarıyor?
AAP, bebeklik döneminde oyuncakla oynamanın en önemli amaçlarından birinin “eğitici” olmak değil, sıcak ilişkiler kurmak olduğunu yazıyor; en iyi oyuncakların gösterişli, pahalı ya da uygulamalı olması gerekmediğini, ebeveyn ve çocuğun birlikte oynamasını destekleyenlerin en iyisi olduğunu söylüyor. AAP’nin 2021 tarihli diğer sayfası dijital oyuncakların yüz yüze oyunun yerini almaması gerektiğini ve ekranın iki yaşından küçükler için kaçınılacak bir şey olduğunu belirtiyor. Bu, ışıklı, sesli ve ekranlı oyuncak kararında işinizi kolaylaştırır (Editoryal öneri): daha az oyuncak, daha çok etkileşim.
| Dönem | Kaynaklar ne öneriyor? | Kaynak |
|---|---|---|
| 4 aydan sonra | Bebeği kucağınızda neşeyle konuşmak ve şarkı söylemek, oyuncakları ulaşabileceği yere koymak, birlikte kitap okumak. | NHS |
| 6 ay | Yüzüstü ya da sırtüstü yatırıp oyuncakları hafifçe ulaşılmaz yere koymak; düşürdüğü oyuncağı alıp geri vermek; “karşılıklı” oyun; her gün yerde ya da oyun minderinde oynamak. | CDC |
| 9 ay | Oyuncakları yerde ya da mindere biraz ulaşılmaz koymak; ce-ee gibi oyunlar; bir kaptan blok boşaltıp birlikte geri koymak; “sıra sende, sıra bende”; bir örtünün altına saklanan oyuncağı aratmak. | CDC |
| 1 yaş | Yaptığınız işi anlatmak ya da şarkı söylemek; bebeğin söylemeye çalıştığı sözü geliştirerek tekrarlamak. | CDC |
| 18 ay | Kaşıkla oyuncak hayvanı besleme gibi taklit oyunu; top yuvarlama, oyuncak araba itme. NHS: çizim ve boyama, çorap kuklası. | CDC, NHS |
| 24 ay | Çocuklar yan yana oynar ama paylaşmayı ve sorun çözmeyi bilmez; oyun arkadaşlığında yakından izleyin, paylaşmayı ve sırayı gösterin. NHS: güvenli aksesuarlarla giyinme oyunu. | CDC, NHS |
Bu satırlar gelişim basamağı değil, yapabileceğiniz oyun önerileridir; basamaklar için bebek gelişimi ay ay rehberimize bakın. Kaynaklar belirli bir oyuncak markası ya da modeli önermiyor; önerilerin çoğu evdeki sade nesnelerle de yapılabilir (Editoryal öneri). Giyinme oyununda NHS gevşek kordon, ip ve kurdele olmamasını istiyor; küçük parçalı aksesuardan da kaçının (Editoryal öneri; kontrol 2 ve 7). Karın üstü ve yer oyunu için zemin seçimi Oyun Halısı & Aktivite Minderi sayfasında.
Oyuncak sandığı ve uyku alanı
CPSC’nin satıcı rehberine göre menteşeli kapaklı oyuncak sandıklarında kapak aniden düşebilir; ABD’de CPSC’ye ölüm ya da beyin hasarı bildirilmiş ve çocukların çoğu iki yaşın altındaymış. Rehber, kapağı ayarsız her konumda açık tutan yaylı desteği olmayan, havalandırma açıklığı olmayan ya da otomatik kilidi veya mandalı olan sandıkların satılmamasını söylüyor. AAP’nin eski bir sayfası (2009) kapaksız ya da hafif, çıkarılabilir kapaklı veya sürgülü bir kutuyu, kapağın mandallanmamasını, havalandırma deliği olmasını ve kutunun duvara dayanıp delikleri kapatmamasını öneriyor. İkinci sayfa eski olduğu için destek niteliğinde okuyun. Kapaklı sandık yerine açık bir sepet ya da alçak bir raf kullanmak (Editoryal öneri) bu riskleri azaltır.
Uyku alanında oyuncak yok: NHS, yatakta yastık, tampon, gevşek battaniye ve yumuşak oyuncak kullanılmamasını söylüyor. Ayrıntı güvenli uyku rehberimizde; burada tekrarlamıyoruz.
Sık sorulan sorular
CE işareti varsa oyuncak güvenli midir? CE işareti Türkiye’de oyuncak için zorunlu (madde 17); ama işareti imalatçı koyar ve işaret, paketi açınca yaptığınız küçük parça, pil bölmesi ya da ip kontrolünün yerine geçmez. Biz “güvenli” ya da “onaylı” demiyoruz.
“Üç yaşından küçük çocuklar için uygun değildir” yazan oyuncağı bebeğime verebilir miyim? NHS bu uyarıyı taşıyan oyuncağı üç yaşın altına vermemeyi söylüyor. Yönetmelik de bu uyarıyı, 36 aydan küçükler için tehlikeli olabilecek oyuncaklara zorunlu tutuyor. İşlevi, boyutu ya da özellikleri nedeniyle 36 aydan küçüklere açıkça uygun olmadığı belli olan oyuncaklarda bu uyarı aranmaz; bu yüzden uyarının olmaması tek başına oyuncağın bebeğe uygun olduğunu göstermez.
Sesli oyuncaklar için bir desibel sınırı var mı? Yönetmelik ve AAP sayfasında oyuncak için bir sayı bulamadık. AAP satın almadan önce sesi denemeyi ve çok yüksekse başka oyuncak seçmeyi öneriyor.
Oyuncağı ikinci el ya da pazardan alabilir miyim? NHS standartlara uymayabileceği ve tehlikeli olabileceği için dikkat edilmesini söylüyor. Etiketi, talimatı ve kontrol edebildiğiniz parçaları olmayan oyuncağı bebeğe vermemenizi öneririz (Editoryal öneri).
Tek bakışta kontrol listesi
- Etikette CE işareti ve Türkçe uyarı var; imalatçı bilgisi oyuncakta, ambalajda ya da belgede var; yaş bilgisi bebeğin yaşını kapsıyor ve 36 aydan küçüklere uygun değil uyarısı yok (TR Yönetmelik, NHS).
- Her parçayı çektim, büktüm; kopan ya da bebeğin ağzına bütünüyle sığan parça yok (TR Ek-2, AAP, CPSC, NHS).
- Bebeğin erişebileceği yerde balon yok; patlayan balon parçası toplandı (AAP, CPSC).
- Yüksek güçlü mıknatıslı ya da mıknatısı gevşek/eksik oyuncak yok (AAP, CPSC).
- Düğme pilli oyuncakta pil bölmesi vida ya da aletle kapanıyor (AAP, CPSC, NHS).
- Mümkünse satın almadan önce, değilse paketi açınca sesini denedim; yüksekse başka oyuncak seçtim, bant ya da pil çıkarma yollarını biliyorum (AAP).
- Gevşek ip ve kurdele çıkarıldı; asılı oyuncak bebek eller-dizler üzerinde yükselince ya da 5 aylıkken kalkacak (TR Ek-5, AAP).
- Yıkama ya da silme talimatını okudum; üreticinin dediğini uyguladım; peluşun makinede yıkanabilir olmasına baktım (TR Ek-2, AAP).
- İkinci el ya da hediye oyuncağın etiketi okunuyor, parçaları eksiksiz (editoryal).
- Marka ve modeli GÜBİS ve Safety Gate’de aradım; kayıt bulamamak “güvenli” demek değil (GÜBİS, Safety Gate).
İlgili rehberler
- Emeklemeden önce ev güvenliği: düğme pil, mıknatıs ve zemin taraması.
- Doğum hediyesi ne alınır? Hediye alırken küçük parça ve yaş etiketi kontrolü.
- Gereksiz bebek ürünleri: hiç almayarak tasarruf edebilecekleriniz.
- Bebek ürünü geri çağırma kontrolü: GÜBİS, Safety Gate ve CPSC’de arama.
Zemin ve karın üstü oyunu için Oyun Halısı & Aktivite Minderi, ağza giren oyuncak olarak diş kaşıyıcı için Diş Kaşıyıcı, ev içi güvenlik ürünleri için Ev Güvenliği sayfasına geçin. Bu yazıdaki ABD (CPSC, AAP) ve İngiltere (NHS) kaynakları Türkiye mevzuatı ya da standardı değildir; Türkiye’ye özgü bir soru için Ticaret Bakanlığı’na başvurun.
Bu yazıyla ilgili ürünler
Kataloğumuzdan örnek ürünler
Çift taraflı, katlanabilir bir oyun matı; ölçüsü ve malzemesi üretici sayfasından doğrulanamadı, bu yüzden bu alanlar boş bırakıldı.
Özellikler üretici ya da satış sayfası verisine dayanır.
İnceleÜreticiye göre %100 yumuşak silikondan yapılmış, ortasında geniş halka bulunan küçük ve hafif (paket 52 g) diş kaşıyıcı; 2 ay ve üzeri için öneriliyor.
Özellikler üretici ya da satış sayfası verisine dayanır.
İnceleOtomatik kapanan, metal ve ABS gövdeli, 75-80 cm aralığa sıkıştırmayla kurulan güvenlik kapısı; uzatma parçaları ayrı satılıyor.
Özellikler üretici ya da satış sayfası verisine dayanır.
İncele
İlgili rehberler

Güvenlik
Bebek gelişimi ay ay: ne zaman döner, oturur, emekler, yürür, konuşur?
Bebek ne zaman oturur, emekler, yürür, konuşur? DSÖ pencereleri, CDC ve Bakanlık ölçütleri, ay ay özet, düzeltilmiş yaş ve doktora danışma zamanı.

Güvenlik
Emeklemeden önce evi oda oda tarayın: bebek için ev güvenliği kontrol listesi
Emeklemeden önce evde ne yapılır? Oda oda kontrol listesi: düşme, devrilme, yanık, zehirlenme, düğme pil. AAP, NHS ve CPSC kaynaklı; 112 ve 114 notlu.

Güvenlik
Bebeklerde diş çıkarma: ne zaman, hangi sırayla, ne yapmalı?
Bebek dişleri ne zaman çıkar, hangi sırayla? Diş çıkarma belirtileri, ateşle karışanlar, güvenli diş kaşıyıcı seçimi, fırçalama ve ilk diş hekimi ziyareti.

Alışveriş rehberi
Yeni doğan bebeğe hediye: aileye ne sorulur, neyi almamalı?
Doğum hediyesi ve yeni doğan hediyesi için karar tablosu: ne alınır, aileye ne sorulur, ne alınmaz; uyku, giysi ve ziyaret notları.
Kaynaklar
- Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (Resmî Gazete 4 Ekim 2016, sayı 29847; konsolide metin, son değişiklik 24 Aralık 2019)T.C. Ticaret Bakanlığı (mevzuat.gov.tr)
- Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği ekleri: Ek-2 özel güvenlik gereklilikleri, Ek-5 uyarılar (Resmî Gazete, 4 Ekim 2016)T.C. Resmî Gazete
- Tüketiciler için Pratik Bilgiler: oyuncaklar (sayfa tarihi 3 Mart 2023)T.C. Ticaret Bakanlığı
- Small Parts for Toys and Children's Products (iş rehberi; sayfada tarih yok)ABD Tüketici Ürünü Güvenliği Komisyonu (CPSC)
- Toys (güvenlik eğitim merkezi; sayfada tarih yok)ABD Tüketici Ürünü Güvenliği Komisyonu (CPSC)
- Resellers Guide to Selling Safer Products (güncellenmiş sürüm, dosya adında 3 Mart 2021)ABD Tüketici Ürünü Güvenliği Komisyonu (CPSC)
- How to Buy Safe Toys (sayfa tarihi 19 Aralık 2024)Amerikan Pediatri Akademisi (HealthyChildren.org)
- Choking Prevention (sayfa tarihi 27 Şubat 2026)Amerikan Pediatri Akademisi (HealthyChildren.org)
- Tips to Preserve Your Child's Hearing During the Holidays (sayfa tarihi 13 Aralık 2023)Amerikan Pediatri Akademisi (HealthyChildren.org)
- Toy Buying Tips for Babies & Young Children: AAP Report Explained (sayfa tarihi 23 Kasım 2021)Amerikan Pediatri Akademisi (HealthyChildren.org)
- Ignore the Flashing Screens: The Best Toys go Back to the Basics (3 Aralık 2018)Amerikan Pediatri Akademisi (HealthyChildren.org)
- Toy Box Safety (sayfa tarihi 2 Kasım 2009; eski sayfa)Amerikan Pediatri Akademisi (HealthyChildren.org)
- Baby and toddler play ideas (sayfa tarihi 27 Ağustos 2024)Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi (NHS)
- Button Battery Injuries in Children: A Growing Risk (sayfa tarihi 28 Eylül 2021)Amerikan Pediatri Akademisi (HealthyChildren.org)
- Button Cell and Coin Battery Information Center (sayfa tarihsiz)ABD Tüketici Ürünü Güvenliği Komisyonu (CPSC)
- Dangers of Magnetic Toys and Fake Piercings (sayfa tarihi 26 Temmuz 2023)Amerikan Pediatri Akademisi (HealthyChildren.org)
- Magnets Information Center (sayfa tarihsiz)ABD Tüketici Ürünü Güvenliği Komisyonu (CPSC)
- Reduce the risk of sudden infant death syndrome (SIDS)Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi (NHS)
- Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS)T.C. Ticaret Bakanlığı
- Safety Gate: the EU rapid alert system for dangerous non-food productsAvrupa Komisyonu
- Tüm Acil Numaralar 112'de ToplandıT.C. İçişleri Bakanlığı
- Important Milestones: Your Baby By Six MonthsABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC)
- Important Milestones: Your Baby By Nine MonthsABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC)
- Important Milestones: Your Baby By One YearABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC)
- Important Milestones: Your Child By 18 MonthsABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC)
- Important Milestones: Your Child By Two YearsABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC)